Şarj Uzatma ve Dönüştürücü: Hangi Fiş Neye Takılır?

Taşınabilir şarj cihazını aldın, sahaya gittin ve fiş prize uymuyor. Elektrikli araç dünyasının en sık yaşanan, en az anlatılan sorunu bu.

Çözüm genelde küçük bir dönüştürücü adaptör ya da doğru kesitte bir uzatma kablosudur. Ama önce katalogdaki kodları okumayı öğrenelim, ondan sonrası kolay.

1/16A, 3/32A, 5/32A ne demek?

Bu kodlar kutup sayısı / akım sınırı biçiminde okunur:

• 1/16A: Türkiye standardı priz, yani evdeki normal Schuko priz. 16 amper.
• 3/32A: 3 kutuplu CEE prizi. Tek fazlı (220 V), 32 amper.
• 5/32A: 5 kutuplu CEE prizi. Trifaze (380 V), 32 amper.
• 5/16A: yine trifaze, ama 16 amper sınırlı.

Kısaca ilk rakam büyüdükçe kutup sayısı artar (1 ev prizi, 3 monofaze CEE, 5 trifaze CEE), ikinci rakam ise hattın taşıyabileceği akımdır.

Konnektör tarafını (Type 2, CCS2) karıştırıyorsan konektör tipleri rehberi o ayrımı ayrıca anlatıyor. Burada anlattığımız besleme tarafı, yani cihazın duvara takıldığı uç.

Dönüştürücü adaptör tam olarak ne yapar?

Bir fiş tipini başka bir priz tipine çevirir. Örnek:

• Elinde Schuko fişli taşınabilir cihaz var, sahada trifaze 32A CEE priz varsa: 1/16A fiş → 5/32A priz adaptörü
• Elinde CEE fişli cihaz var, evde normal priz varsa: 3/16A fiş → 1/16A priz adaptörü

Adaptör gücü artırmaz. 16A'lik bir cihazı 32A'lik prize taktığında cihaz yine 16A çeker. Adaptörün işi uyumu sağlamaktır, hızlandırmak değil.

Ters yönde ise fiziksel sınır devreye girer: 32A çeken bir cihazı 16A'lik bir ev hattına bağlamak hattı zorlar. Bu yüzden büyük akımlı cihazı küçük hatta bağlarken cihazın akım ayarını mutlaka düşür.

Standart mı, CEE Norm mu?

Katalogda iki aile vardır:

• Standart adaptörler Türkiye'de yaygın ev/priz standardına göre üretilmiştir, iç mekân kullanımına uygundur.
• CEE Norm adaptörler endüstriyel mavi/kırmızı CEE prizleriyle çalışır. Şantiye, marina, karavan parkı, atölye gibi yerlerde karşına bu tip çıkar.

Karavan parkında ya da kamp alanında büyük ihtimalle CEE göreceksin. O senaryonun tamamı karavan ve kamp elektriği rehberinde.

Uzatma kablosunda kaç metreye kadar çıkabilirim?

Katalogdaki seyyar uzatma kabloları 5, 10 ve 20 metre gibi boylarda gelir. Örneğin 5 metrelik seyyar uzatma.

Metraj seçerken iki şeye bak:

• Gerçek mesafe. Aracı park ettiğin nokta ile prizin arasını ölç, kabloyu gergin çekmeyi planlama, dönüş payı bırak.
• Gereğinden uzun alma. Uzun kablo hem daha pahalı hem daha ağır hem de gerilim düşümünü artırır. "Ne olur ne olmaz" diye 20 metre almak çoğu zaman gereksizdir.

Kesit neden önemli, 2,5 mm² yeterli mi?

Kablonun taşıyabileceği akımı kesit belirler:

• 2,5 mm²: 16A'lik hatlar için tipik değer
• 6 mm²: 32A'lik hatlar için tipik değer

Mesafe uzadıkça gerilim düşümü artar, yani uzun bir hatta ince kesit kullanmak hem verimi düşürür hem kabloyu ısıtır. Kablo kullanım sırasında belirgin şekilde ısınıyorsa o hat o akım için uygun değildir. Kullanmayı bırak ve kesiti kontrol ettir.

Klasik hata ise makarayı açmadan kullanmak. Sarılı hâldeki kablo ısıyı atamaz. Uzatma makarasını her zaman tamamen aç.

Sık yapılan üç hata

• Adaptör üstüne adaptör takmak. Her ek bağlantı bir direnç ve bir ısınma noktasıdır. Tek adaptörle çözülmüyorsa doğru fişli bir kablo al.
• Çok uzun, ince kabloyla yüksek akım çekmek. Yukarıdaki kesit kuralı burada geçerlidir.
• Belgesiz ürün kullanmak. Bu gruptaki ürünlerin tamamı CE · TÜV belgelidir. Besleme tarafında belgesiz malzeme kullanmak, en ucuz görünen en pahalı karardır.

Sahada hangisi lazım?

• Fiş uymuyorsa dönüştürücü adaptör
• Mesafe yetmiyorsa doğru kesitte uzatma kablosu
• Aracı yolda şarj edeceksen taşınabilir şarj cihazları

Tüm seçenekler uzatma kablosu ve dönüştürücüler kategorisinde.

"Şarj kablosu" denince birbirine karışan dört ayrı ürünü (Type 2 kablo, taşınabilir cihaz, uzatma ve adaptör) şarj kablosu çeşitleri sayfasında tek tek ayırdık.