"Kaç saatte dolar?" sorusunun tek bir cevabı yok, ama hesabı şaşırtıcı derecede basit. Aşağıda hem formülü hem de gerçek hayatta o formülü bozan şeyleri anlattık.
Temel hesap
Dolum süresini bulmak için iki sayı yeterli:
Süre (saat) ≈ Bataryaya girecek enerji (kWh) ÷ Şarj gücü (kW)
60 kWh'lik bir bataryayı sıfırdan doldurmak kabaca şu kadar sürer:
- 3,7 kW ile yaklaşık 16 saat
- 7,4 kW ile yaklaşık 8 saat
- 11 kW ile yaklaşık 5,5 saat
- 22 kW ile yaklaşık 3 saat
Ama pratikte bataryayı hiç sıfırdan doldurmazsın. Günlük kullanımda tipik olarak %30–40 eksilir; yani gerçek hesap 60 kWh üzerinden değil, 20–25 kWh üzerinden yapılır. 7,4 kW'lık bir ünite bunu yaklaşık 3 saatte kapatır — gece boyunca bekleyen bir araç için fazlasıyla yeterli.
Bu yüzden "en hızlısını alayım" refleksi çoğu ev kullanıcısında karşılığı olmayan bir harcamaya dönüşüyor.
AC tarafında gücü ne belirler?
İki şey: faz sayısı ve akım.
- Tek faz · 230 V · 16 A → yaklaşık 3,7 kW
- Tek faz · 230 V · 32 A → yaklaşık 7,4 kW
- Üç faz · 400 V · 16 A → yaklaşık 11 kW
- Üç faz · 400 V · 32 A → yaklaşık 22 kW
Evde üç faz (trifaze) hattın varsa ciddi bir avantajın var demektir. Yoksa panoyu trifazeye çevirmek ayrı bir iş ve ayrı bir maliyettir; çoğu kullanıcı için monofaze 7,4 kW zaten yeterli olduğundan buna çoğu zaman gerek kalmaz.
Yalnız bu listeye bakarak karar verme: araç yalnızca kendi OBC kapasitesi kadar çeker. 11 kW OBC'li bir araç 22 kW'lık üniteden de 11 kW alır. Konunun detayı için AC ve DC şarj farkı yazısına bakabilirsin.
Kabloyu ve mesafeyi hesaba kat
Kâğıt üstündeki gücü fiilen düşüren en sık sebep budur. Pano ile aracın park ettiği nokta arasındaki mesafe uzunsa ve kablo kesiti buna göre büyütülmediyse gerilim düşümü oluşur; cihazın üstünde 22 kW yazsa da o gücü veremez.
Uzun mesafelerde kesit hesabı tahminle yapılmaz. Şarj kabloları arasında metraj seçerken de aynı mantık geçerli: gereğinden uzun kablo hem pahalıdır hem de gereksiz kayıp demektir.
DC hızlı şarjda süre neden sabit değil?
DC tarafında güç onlarca kW'tan yüzlerce kW'a kadar çıkabilir, ama gerçek hız bataryanın o anki durumuna bağlıdır. Üç şey belirler:
- Doluluk — %80'den sonra şarj kasıtlı olarak yavaşlatılır; bataryayı korumak için. Üreticiler bu yüzden süreyi "%20–80" aralığı üzerinden verir.
- Sıcaklık — soğuk batarya daha az akım kabul eder. Kışın aynı istasyonda süre uzayabilir.
- Paylaşım — bazı istasyonlarda iki soket aynı güç ünitesini paylaşır; ikisi de doluyken güç bölünür.
Yani "150 kW istasyon" ifadesi istasyonun kapasitesidir, aracın o gücü alacağı garantisi değil.
Hangi güç sana yeter?
Evde gece şarjı
7,4 kW veya 11 kW. Araç 8–10 saat park halindeyken bundan fazlası pratikte fark yaratmaz. AC wallbox ünitelerinde doğru güç, aracının OBC değeri ile panonun kaldırdığı gücün küçük olanıdır.
Gün içinde birden fazla tur
11–22 kW AC. Araç gün içinde kısa molalarla doluyorsa yüksek güç gerçekten zaman kazandırır.
Yol üstü, filo, işletme
DC hızlı şarj. Burada amaç park süresini kullanmak değil, en kısa sürede menzil vermektir.
Özet
Hesap basit: enerji bölü güç. Ama gerçek süreyi üç şey belirler — aracın OBC'si, panonun kaldırdığı güç ve kablo kesiti. Bu üçünden en küçüğü hızını belirler; cihazın üstündeki rakam değil.
Kendi durumun için net bir cevap istiyorsan ücretsiz keşif talep et — panonu ve mesafeyi yerinde görüp gerçekçi bir süre söyleyelim.