AC ve DC Şarj Farkı: Hangisi Daha Hızlı?

Elektrikli araç alan hemen herkes aynı yerde takılıyor: "AC mi DC mi, evime hangisini kurmalıyım?" Kısa cevap şu: evine neredeyse kesinlikle AC kuracaksın, DC'yi yolda kullanacaksın. Nedenini anlamak için tek bir şeyi bilmek yeterli: elektriğin nerede dönüştürüldüğü.

AC şarj nedir, DC şarj nedir?

AC şarj, aracı şebekedeki alternatif akımla besleyen şarjdır. Evdeki wallbox, taşınabilir şarj cihazı ve halka açık AC istasyonlar böyle çalışır; güç genelde 3,7 ile 22 kW arasındadır.

DC şarj, elektriği istasyonun içinde doğru akıma çevirip bataryaya doğrudan veren hızlı şarjdır. Yol üstündeki hızlı şarj istasyonları böyle çalışır ve güç, AC'nin üst sınırı olan 22 kW'ın çok üzerine çıkabilir.

Hangisi daha hızlı?

DC. Dönüşüm istasyonda yapıldığı için aracın kendi dönüştürücüsünün sınırı ortadan kalkar ve yol üstünde kısa sürede menzil kazandırır. Evde ise bu hıza gerek yoktur: araç gece boyunca park hâlindeyken AC şarj bataryayı sabaha doldurur. Farkın nereden geldiğini aşağıda anlattık.

Tek cümlelik fark: çevrim nerede yapılıyor?

Araç bataryası doğru akımla (DC) çalışır, prizden gelen elektrik ise alternatif akımdır (AC). Yani her şarjda mutlaka bir dönüşüm olur. AC ile DC şarjı ayıran tek şey, bu dönüşümün nerede yapıldığıdır:

• AC şarjda dönüşümü araç yapar, içindeki şarj ünitesi (OBC, On-Board Charger) ile. Duvara astığın cihaz aslında bir "şarj cihazı" değil, aracına güvenli ve kontrollü şekilde AC veren bir kapıdır.
• DC şarjda dönüşümü istasyon yapar. Bataryaya doğrudan DC gider, aracın OBC'si devreye hiç girmez.

Kulağa teknik geliyor ama satın alma kararının tamamını bu ayrım belirliyor.

AC şarjda hızı cihaz değil, araç belirler

Bu, en pahalıya mal olan yanlış anlaşılma. AC tarafında araç kendi OBC kapasitesinden fazlasını çekemez. Aracın 11 kW OBC ile geliyorsa, 22 kW'lık bir üniteye para verdiğinde de aldığın güç 11 kW olur.

Yaygın OBC değerleri şöyle:

• 3,7 kW: tek faz; giriş seviyesi modeller ve çoğu şarj edilebilir hibrit
• 7,4 kW: tek faz; en sık karşılaşılan değer
• 11 kW: üç faz; güncel elektrikli araçların çoğu
• 22 kW: üç faz; görece az sayıda model

Cihaz seçmeden önce aracının kullanım kılavuzundan OBC değerine bak. AC wallbox üniteleri arasında seçim yaparken doğru soru "en yükseği hangisi" değil, "aracımın kullanabileceği en yüksek güç ne" olmalı.

Bunun tek istisnası var. Yakında daha yüksek OBC'li bir araca geçmeyi planlıyorsan bugünden üst gücü almak mantıklı olabilir. Çünkü sonradan değiştirmesi zor olan şey cihaz değil, kablo ve pano altyapısıdır.

DC şarjda sınır, bataryanın kabul gücü

DC istasyonda dönüşüm cihazın içinde yapıldığı için OBC sınırı ortadan kalkar ve güç ciddi şekilde yükselir. Ama burada da bir tavan var, o da bataryanın o an kabul edebildiği güç.

Bu değer sabit değildir, doluluğa ve sıcaklığa göre değişir. Üreticilerin süreyi "%20–80 arası" diye vermesinin sebebi de bu: %80'den sonra batarya kendini korumak için şarjı kasıtlı olarak yavaşlatır. Soğuk batarya da daha az akım kabul eder.

DC hızlı şarj istasyonları yol üstü, ticari otopark, filo ve işletme senaryoları içindir. Eve DC kurmak hem gereksizdir hem de altyapı olarak bambaşka bir iştir.

Peki sen hangisini kuracaksın?

Ev, apartman veya işyeri otoparkı

Cevap AC. Araç zaten saatlerce park halinde, gece boyunca 7,4–11 kW fazlasıyla yeter. AC şarj batarya için daha naziktir ve gece tarifesi varsa en düşük maliyetli şarj biçimidir.

Kalıcı bir park yerin yoksa veya kiracıysan taşınabilir şarj cihazları duvara sabitlenmeden aynı işi görür, taşındığında seninle gelir.

Yol üstü, AVM, otel, filo

Cevap DC. Burada araç kısa süre durur. Amaç park süresini doldurmak değil, en kısa sürede menzil kazandırmaktır.

İşletmeler için ikisi birden

Personel ve uzun süre kalan müşteriler için AC, hızlı geçiş yapanlar için DC. Pratikte en verimli kurgu genelde bu karışım oluyor.

Sık yapılan üç hata

• Gereğinden büyük cihaz almak: aracın OBC'si düşükse aradaki farkı hiç hissetmezsin. Para cihaza değil, kullanılmayan kapasiteye gider.
• Panoyu hesaba katmamak: cihaz kaç kW olursa olsun binanın abone gücü yetmiyorsa o gücü kullanamazsın. Üst sınırı çoğu zaman aracın değil panon koyar.
• Korumayı sonraya bırakmak: şarj, evindeki en uzun süreli elektrik yüküdür. Kaçak akım koruması ve doğru sigorta baştan planlanmalı, kombinasyon kutuları ikisini tek parçada çözer.

Aklında kalsın

AC evin, DC yolun çözümüdür. AC'de hızı aracın OBC'si, DC'de bataryanın kabul gücü belirler. Yani her iki tarafta da üst sınırı cihaz değil araç koyar. Doğru seçim en yüksek kW'lı ürün değil, aracına ve panona uyan üründür.

Hangi gücün sana uyduğundan emin değilsen ücretsiz keşif talep et. Panonu ve park düzenini yerinde görüp doğru cihazı birlikte belirleyelim.

Ticari tarafla ilgileniyorsan DC hızlı şarj ünitesinin gücü nasıl seçilir, trafo ve kablo tarafında ne gerekir, yatırım hesabı nasıl kurulur, hepsi DC hızlı şarj ünitesi rehberinde. Ev tarafında hangi cihazın ne olduğunu karıştırıyorsan ev tipi araç şarj aleti sayfası terimleri baştan ayırıyor.