Fabrika ve İş Yerine Şarj İstasyonu Kurulumu

Elektrikli araç sayısı arttıkça iş yerlerine gelen talep de değişti. Birkaç yıl önce "müdürün arabası için bir priz çekelim" diye başlayan konu, bugün personel otoparkına, servis filosuna ve ziyaretçi park alanına kadar uzanıyor.

Fabrikaya, atölyeye, depoya ya da plazaya şarj istasyonu kurmak evdeki kurulumdan farklı bir iştir. Fark cihazda değil, cihazın arkasındaki elektrikte ve kullanım kurgusundadır. Aşağıda iş yeri kurulumunu sırasıyla anlattık.

Önce şu soruya cevap ver: kim şarj edecek?

Üç ayrı ihtiyaç var ve üçü farklı kurulum ister. Karıştırıldığında ya fazla para harcanıyor ya da kurulan sistem işe yaramıyor.

Personelin aracı mesai boyunca park halindedir. Süre uzun, gereken güç düşüktür. Burada hızlı cihaz gereksizdir. 7,4–11 kW bir AC şarj istasyonu fazlasıyla yeter, çünkü araç zaten 8 saat duracak.

Kendi filon, yani servis araçları, forklift dışı hafif ticariler ve şirket araçları gece dolup sabah çıkacaksa yine AC yeterlidir. Gün içinde birkaç kez sahaya çıkıp dönen bir araç varsa hikâye değişir, DC hızlı şarj konuşulur.

Ziyaretçi ve müşteride ise kalış süresi kısadır. AVM, otel, restoran, showroom gibi yerlerde şarj bir hizmettir. Burada gücün yüksek olması gerçekten fark yaratır.

Aynı otoparkta üçü birden olabilir. Doğru kurgu genelde personel tarafında çok sayıda düşük güçlü nokta, ziyaretçi tarafında az sayıda yüksek güçlü noktadır.

Kaç nokta gerekir?

Burada en sık yapılan hata, elektrikli araç sayısı kadar şarj noktası planlamaktır. Gerekmiyor.

Belirleyici olan araç sayısı değil, aracın orada kaldığı süredir. Sekiz saat park eden bir araç, bataryasını doldurmak için çoğu zaman üç-dört saate ihtiyaç duyar. Yani tek bir nokta gün içinde birden fazla aracı besleyebilir. Yeter ki yer değiştirme disiplini olsun ya da sistem yükü kendisi paylaştırsın.

Pratikte işe yarayan yaklaşım, cihazı bugünkü elektrikli araç sayısına göre koyup kablo ve pano altyapısını yarının sayısına göre kurmaktır. Kablo çekmek bir kez yapılan, duvar-zemin işi olan pahalı kısımdır. Cihaz eklemek ise sonradan kolaydır.

Panon kaldırır mı?

İş yeri kurulumunda projeyi belirleyen asıl kısıt budur. Cihaz seçmeden önce üç şeye bakılır:

• Abone gücün: mevcut sözleşme gücün ne kadar, tepe saatlerde ne kadarını zaten kullanıyorsun. Üretim tesislerinde makineler devredeyken boşta kalan pay beklenenden düşük çıkabiliyor.
• Trafo ve ana pano durumu: kendi trafon var mı, ana dağıtım panosunda yeni bir çıkış için yer kalmış mı.
• Mesafe: pano ile park alanı arasındaki gerçek kablo güzergâhı. Düz çizgi değil, kanalın izleyeceği yol. Uzun mesafede kesit büyür, maliyet buradan artar.

Abone gücü artırımı ciddi bir kalem olabilir. Neyse ki çoğu zaman gerekmez. Dinamik yük paylaşımı yapan cihazlar, tesisin anlık tüketimini ölçüp şarj gücünü otomatik kısar. Böylece mevcut abone gücünün içinde kalınır. Beş noktayı aynı anda tam güçte çalıştırmak yerine, boşta kalan kapasiteyi aralarında bölüştürürler. Personel otoparkında bu kısıt hiç fark edilmez, çünkü araç zaten mesai bitene kadar orada.

Elektrik parasını kim öder?

Ev kurulumunda bu soru yoktur, iş yerinde ilk gün sorulur. Üç kurgu yaygın.

İşveren karşılarsa şarj bir yan hak olarak sunulur. En basit kurgu budur, hiçbir ek donanım gerekmez.

Kullanan ödeyecekse kimin ne kadar çektiği bilinmeli. Kullanıcı tanıma (kart/RFID veya uygulama) ve tüketim kaydı tutan bir cihaz şart. Burada devreye OCPP girer. Cihazı bir yönetim yazılımına bağlar, kullanıcı bazlı raporu oradan alırsın.

Karma kurguda belirli bir kWh'e kadar ücretsiz, üstü ücretlidir. Yine kayıt tutan bir sistem gerekir.

Kararı baştan ver, çünkü cihaz seçimini doğrudan etkiler. Sonradan "kim ne kadar harcadı" sorusuna cevap veremeyen bir kurulumu geriye dönük düzeltmek, ünite değiştirmek anlamına gelebiliyor.

Kurulumda atlanmaması gerekenler

• Kaçak akım koruması ve uygun sigorta: şarj devresi kendi korumasına sahip olmalı, başka yüklerle paylaşılmamalı.
• Topraklama: iş yerlerinde çoğu zaman mevcut ve yeterlidir, ama ölçülmeden varsayılmaz.
• Kesit: mesafe uzunsa gerilim düşümü şarj gücünü fiilen düşürür. Cihaz 22 kW yazar, sahada o gücü göremezsin.
• Konum ve park düzeni: kablonun aracın soketine rahat ulaşması gerekir. Aracın hangi yöne park edeceği, soketinin sağda mı solda mı olduğu kurulum yerini belirler.
• Dış ortam koşulları: açık otoparkta yağmur, tozlu sahada toz. Cihazın koruma sınıfı ortamla uyumlu seçilir.
• Darbe riski: manevra yapılan alanlarda ünitenin önüne duba veya bariyer konur. Forklift trafiği olan yerlerde bu tercih değil zorunluluktur.

Kablo çekimi zorlanan sahalarda kombinasyon panosu ve pano prizi ara çözüm olarak işe yarar. Özellikle mobil cihazla çalışacak filolarda yaygın.

Aşamalı kurmak akıllıca

İş yeri projelerinde en sağlıklı yol, altyapıyı bir kere doğru kurup cihazı kademeli çoğaltmaktır:

• Kanal, kablo ve pano çıkışlarını hedeflenen nokta sayısına göre hazırla.
• İlk etapta gerçekten ihtiyaç duyulan kadar cihaz tak.
• Talep arttıkça yalnız cihaz ekle. Duvar kırma, kanal açma tekrar etmesin.

Bu yaklaşım ilk yatırımı bir miktar yükseltir, toplam maliyeti belirgin şekilde düşürür.

Nereden başlanır

İş yeri kurulumu uzaktan doğru fiyatlanan bir iş değil. Pano, mesafe ve otopark düzeni görülmeden verilen rakam tahmindir. Bu yüzden ücretsiz keşif ile başlıyoruz. Mevcut panoyu ve güzergâhı yerinde ölçüp, kaç nokta ve hangi güçle başlamanın mantıklı olduğunu birlikte belirliyoruz.

Kurulum sürecinin adım adım nasıl işlediğini kurulum sayfasında bulabilirsin. Ne kadar tuttuğunu etkileyen kalemleri ise şarj istasyonu kurulum maliyeti rehberinde ayrıntılı anlattık.