Şarj istasyonu seçim rehberi: altı soruda doğru cihaz

Şarj ünitesi kataloğuna ilk bakışta her model birbirine benziyor. Oysa seçim aslında altı soruya indirgenebilir ve bu soruların cevabı ürün sayfasındaki teknik özelliklerde zaten yazıyor. Sırayla gidelim.

1. Aboneliğin monofaze mi, trifaze mi?

Bu, seçimi en çok daraltan sorudur ve cevabı senin evinde ya da işyerinde, panonda saklıdır.

• Monofaze abonelikte tek faz vardır; AC şarjda pratik tavan tipik olarak 7,4 kW civarındadır
• Trifaze abonelikte üç faz vardır; 11 kW ve 22 kW üniteler bu altyapıyı ister

Türkiye'de konutların önemli bir bölümü monofazedir. Trifaze bir cihaz alıp monofaze bir panoya bağlamak cihazı kullanılamaz hâle getirmez ama beklediğin gücü de vermez. Ayrıca cihazın çekeceği akım, mevcut abone gücünle ve pano kapasitenle uyumlu olmalıdır.

Bu yüzden karar vermeden önce panonun görülmesi en sağlıklısıdır. Ücretsiz keşif talebi oluşturursan faz yapısını, mesafeyi ve pano durumunu yerinde tespit ediyoruz.

2. Aracın AC tarafında kaç kW alabiliyor?

Şarj ünitesinin gücü tek başına hızı belirlemez. Araçtaki yerleşik şarj cihazı (OBC) ne kadar alabiliyorsa hız odur.

Yaygın durum şudur: birçok elektrikli otomobilin AC şarj limiti 7,4 kW veya 11 kW'tır. Böyle bir araca 22 kW'lık bir ünite bağlarsan araç yine kendi limitinde şarj olur — cihaz "fazlasını zorlayamaz".

Buradan çıkan kural: önce aracın AC limitine bak, sonra üniteyi seç. 22 kW'lık bir ünite ancak (a) aracın gerçekten 22 kW alabiliyorsa ya da (b) ileride alacağın araç için yatırım yapıyorsan anlamlıdır. Güç ile süre arasındaki ilişkiyi şarj hızları rehberinde örneklerle anlattık.

3. Kablolu mu, soketli mi?

İki tasarım da yaygındır ve seçim büyük ölçüde kullanım alışkanlığına bağlıdır.

• Kablolu (tethered) ünite: kablo cihaza sabittir. Gelip fişi takarsın, ayrı kablo taşımazsın. Günlük kullanımda en pratik olanıdır
• Soketli (socket) ünite: cihazda Type 2 priz vardır, kabloyu sen takarsın. Kablo hasar görürse yalnız kabloyu değiştirirsin; farklı kablolarla ve farklı araçlarla daha esnek çalışır

Ortak kullanılan otoparklarda soketli üniteler tercih edilir; herkes kendi kablosuyla gelir. Tek araçlı bir evde ise kablolu ünite daha rahattır.

Kablolu tercih edersen metraj ayrı bir karardır: park yerinin cihazdan uzaklığı ve aracın şarj soketinin hangi tarafta olduğu belirleyicidir. Kısa kalan bir kablo, doğru seçilmiş bir cihazı bile kullanışsız yapar. Ürün ailelerimizde farklı metraj seçenekleri bulunur; ayrı kablo arıyorsan şarj kabloları kategorisine bakabilirsin.

4. Sabit mi, taşınabilir mi?

Herkesin duvara monte üniteye ihtiyacı yoktur.

• Sabit duvar ünitesi (wallbox): düzenli, aynı yerde şarj eden kullanıcı için doğru seçimdir. Kablosu düzenli durur, kurulum kalıcıdır
• Taşınabilir cihaz: araçta durur, farklı yerlerde işe yarar. Yazlık, işyeri, misafirlik gibi ikinci bir noktada şarj ihtiyacı olanlar için mantıklıdır

Taşınabilir cihazlarda dikkat edilecek nokta, hangi prize takılacağıdır. Ev prizinden yapılan şarj düşük güçtedir ve uzun sürer; endüstriyel CEE prizden yapılan şarj çok daha hızlıdır. Bu yüzden taşınabilir cihazlar genelde adaptörleriyle birlikte gelir. Seçenekleri taşınabilir şarj cihazları kategorisinde görebilirsin.

Yaygın bir yanılgı: taşınabilir cihaz "sabit ünitenin ucuz alternatifi" değildir. Farklı bir ihtiyaca cevap verir ve düzenli ev şarjı için sabit ünite hem daha güvenli hem daha kullanışlıdır.

5. Cihaz dışarıda mı duracak?

Açık otopark, bahçe, saçak altı ya da kapalı garaj — konum, aranacak koruma sınıfını belirler.

Ürün sayfalarındaki teknik özellikler bölümünde IP sınıfı yazılıdır ve bu değer katı bir bilgidir: ilk rakam toz, ikinci rakam su dayanımını gösterir. Dış mekânda kullanılacak bir cihazda bu satırı mutlaka kontrol et.

İkinci nokta montaj yüksekliği ve konumudur. Doğrudan yağmur alan, su biriken ya da araç manevrasında darbe alabilecek bir konum, IP sınıfı ne olursa olsun iyi bir tercih değildir.

Elektriksel koruma tarafı ise ayrı bir konudur: kaçak akım koruması ve uygun sigorta, kurulumun ayrılmaz parçasıdır. Bu tarafı evde şarj kurulum rehberinde ele aldık.

6. Yönetim ve raporlama gerekiyor mu?

Bu soru evler için çoğunlukla gereksiz, işletmeler için kritiktir.

OCPP, şarj ünitesinin bir yönetim yazılımıyla konuşmasını sağlayan açık protokoldür. Kim, ne zaman, ne kadar şarj etti; kullanıcı yetkilendirmesi nasıl yapılacak; ücretlendirme ve raporlama nasıl işleyecek — bunlar OCPP destekli cihazlarla mümkün olur.

• Ev kullanımı: genelde gerekmez. Tek kullanıcı, tek araç, faturalandırma yok
• Site, plaza, otopark, filo: çok kullanıcılı her senaryoda gerekir; olmadığı durumda tüketim kime ait, ayrıştıramazsın

Katalogumuzda OCPP desteği her modelde bulunmaz; Charger Pro 2 ailesi ve DC hızlı şarj istasyonları bu özelliği taşır. Çok kullanıcılı bir kurulum planlıyorsan cihazı baştan bu kriterle seçmek gerekir — sonradan eklenebilen bir özellik değildir. İşletme tarafındaki tüm başlıkları işletmeler için şarj altyapısı yazımızda topladık.

Karar özeti

Sırayla cevaplarsan seçim kendiliğinden daralır:

• Faz yapın ve abone gücün hangi güç sınıfını mümkün kılıyor
• Aracın AC tarafında kaç kW alıyor
• Kablolu rahatlığı mı, soketli esnekliği mi
• Sabit mi, taşınabilir mi
• Dış mekân koruması gerekiyor mu
• Çok kullanıcılı yönetim gerekiyor mu

Konektör tarafında Türkiye ve Avrupa için işler nispeten kolaydır: AC'de Type 2 fiilî standarttır. Ayrıntısı konektör tipleri yazımızda.

Seçime AC wallbox şarj üniteleri kategorisinden başlayabilir, emin olamadığın noktada ücretsiz keşif talebi bırakabilirsin. Maliyet tarafını önceden görmek istersen evde şarj maliyeti hesabı yazımız işini görür.